RUH SAĞLIĞI VE PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ

TANIM

 

Her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun, hemşirelik süreci doğrultusunda ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireliği girişimleri ile karşılanabilecek sağlık gereksinimlerini tanılayan, planlayan, uygulayan, değerlendiren, denetleyen ve tabip tarafından yazılı olarak verilen tedavileri uygulayan görevli ve yetkili sağlık personelidir.

 

Birey aile ve toplumun ruh sağlığını geliştiren, ruhsal hastalık ve acı çekme yaşantısını önleme ya da hastalıkla baş etme ve gerekirse bu yaşantılardan anlam bulmada, profesyonel bir hemşirenin yardım ettiği kişiler arası bir süreçtir.  

Psikiyatri hemşireliği, insan davranışı teorilerinin uygulandığı daha çok davranışsal ve zihinsel becerilerin ön plana çıktığı hemşirelik uygulamalarının özel bir alanı olarak görülmektedir.

Ruh hastalıklarından korunmada sağlık eğitimi ve danışmanlık yapabilen sağlam ya da hastanın psikolojik durumunu anlayıp davranışlarını değerlendirebilen, psikolojik gereksinimleri kavrama yeteneği yüksek, hastaya gerekli bakım, rehberlik, rehabilitasyon ve desteği sağlayabilen, kişiler arası ilişkilerde bilgi ve becerisi olan hemşiredir.

 

Mesleki Standartlar: Mesleki standartlar hemşirelik uygulamalarını ve performansı tanımlar. Amerikan Hemşireler Birliği (ANA) www.nursingworld.org ilk olarak 1973’te yetişkin psikiyatri ve ruh sağlığı hemşireliği için standartları geliştirdi ve 1982’de tekrar gözden geçirdi. Standartlar çocuk ve adölesan psikiyatri ve ruh sağlığı hemşireliği için 1985’te, psikiyatrik konsültasyon-liyezon hemşireliği için ise 1990’da geliştirilmiştir.

  Psikiyatri hemşireliği hizmetleri direkt ve indirekt bakımı içerir. ANA psikiyatri hemşireliği hizmetlerinin içeriğini şöyle belirlemiştir:

 

·         Terapötik ortamı korumak

·         Hastanın tedavi problemlerini çözmek için çalışmak

·         Vekil ebeveyn rolü üstlenmek

·         Hastanın sağlık problemlerini hafifletmek/çözmek için somatik terapileri kullanmak

·         Ruh sağlığını etkileyen faktörlerle ilgili eğitim almak

·         Sosyoekonomik durumları geliştirmek için değişimleri desteklemek

·         Meslektaşlar için klinik süpervizyonu ve liderliği sağlamak

·         Psikoterapi yapmak

·         Sosyal ve toplum için ruh sağlığı hareketleriyle ilgilenmek

 

Güvenilir bir psikiyatrik ruh sağlığı hemşiresi bakım yönetimine yüksek derecede bir uzmanlık getirir ve büyük katkı sağlar. Bu bireylerin en önemli sorumlulukları; bir tedavi ekibi oluşturma ve sürdürme, ekibe eğitsel ve duygusal destek sağlama, organizasyon yapısında değişiklikler önerme ve bunları yürütme, hasta gereksinimlerine yanıt vermeleri için bürokrasiyi destekleme ve bilgilendirme, araştırma, meslekler arasında dayanışmayı sağlayarak sağlık hizmetleri uygulamalarının niteliğini ve sonuçlarını izlemeyi içerir. Klinik yönetici hemşirelere yönelik öneriler ise tedavinin odağını yeniden belirleme ve personeli uygulamalara yönelik eğitmeyi içerir

 

 

TARİHÇE

 

Psikiyatri-ruh sağlığı bakımında hemşirenin rolleri, toplumu hastalıktan koruma, hastanın yaratıcı yaşama dönüşünü sağlama, hastaya en azından onun için yıkıcı olmayan bir çevre sağlamadaki öneminden dolayı ilerlemiştir.

Erken dönemde psikiyatrik hastalığın, tanrının ya da kişinin atalarına ait ruhların kişiyi cezalandırması olarak bilinirdi. Korku ve batıl inançlar, demonolojideki inançlar ve hastalığın büyü olduğuna ilişkin inançlar hızla yayılırdı. Bu inançlara göre insan olmak, hasta bireye yardım etmede güçlü olmaktır, bu yüzden bir tedavi ancak ruhların gönüllülüğü ile mümkündür. Sonuç olarak önlemler fiziksel engellere odaklanırdı ama bunlar şiddet ve tehlike içerirdi. Ruh sağlığı bozulmuş kişiler toplumdan dışlanır, ayrılır, tipik olarak kısıtlanır ve izole edilirlerdi.

17. ve 18. yüzyılda esnasında bazı ruhsal bozuklukların nedenleri için bilimsel araştırmalar yapılmaya başlandı. Bu esnada Philedelphia’da Pensilvania hastanesine ruhsal hastalığı olan bireyler de alınmaya başladı.

19.yüzyılın sonunda Waverly, Massachuses’de bu hastalara bakım verecek hemşireleri yetiştirmek için ilk okul kuruldu. Psikiyatri hemşireleri klinik değerlendirme, hastayı yemeğe ikna etme, sıcak-soğuk uygulamalar gibi hidroterapileri sağlama, bonyolarını sürdürme,  sedatif ilaçları uygulama ve soğuk kompres uygulamalarına hazırlandı.

Hemşirelik bakımı 1930 yılına kadar (19. yy.’ın sonuna kadar) bu modelden pek farklı değildi. Psikiyatri hemşiresinin birincil amacı, geleneksel bakım yoluyla hastanın fiziksel ihtiyaçlarını karşılamaktı. İnsan davranışları, tolerans gibi terapötik roller çok sınırlıydı.

İlk psikiyatri hemşireleri, mental hastaların acil bakımında, üç majör engelle karşılaştılar: İlki; profesyonel bir bireysel bakım için gereken profesyonellerin sınırlılığı ve hastaneye yatan hastaları sayısının çok fazla olmasıydı. İkincisi; psikiyatrik hastalığın kronik yapısının girişimleri zorlaştırmasıydı. Üçüncüsü psikiyatrik davranışın, mental bozukluğu olan hastanın bakımındaki güçlüklerle birleşmesiydi.

İki faktör, 20.yy’lın erken döneminde psikiyatrik bakımı oldukça etkiledi: İlki; mental hastalıktan daha fazla mental sağlığı yükseltmeye odaklanan Ulusal Mental Sağlık Hareketinin gelişmesiydi. Bu hareketi savunanlar, mental hastalığın oluşumundaki toplumsal tutumları ve gelişimindeki toplumsal koşulları incelediler. İkinci faktör; S. Freud’un Psikodinamik psikiyatri Okulu için büyüyen bir desteğin oluşuydu. Freud, mental hastalıkların ailesel ve sosyal beklentilerle, içsel güçler arasındaki çözülmemiş çatışmalardan doğan uyumsuz tepkiler olduğuna inanıyordu. Psikoanaliz, yani Freud’un tekniği, mental hastalığın tedavisinde, baskın hale gelen uyumsuz davranışların tedavisi için kullanıldı.

Freud’un psikoanalitik modeli, K. Rogers’in kişi merkezli terapisi, A. Ellis’in rasyonel emosyonel terapisi, A.Beck’in kognitif davranışsal terapisini içeren daha sonraki modeller için hazırlık yaptı. Psikiyatri ve psikososyal alanlardaki araştırmalar, psikiyatrik durumların sebeplerini araştırmak/açıklaştırmak için bir çok teoristin girişimlerine fırsat verdi.

Ulusal Mental Sağlık Hareketi ve psikoanalizin psikiyatrik bakıma etkisine rağmen, psikiyatri hemşiresinin rolleri büyük ölçüde değişmedi. Hemşireler sadece özel klinik ve hastanelerde hastalara yeterli sayıdaydı ve tedavide önemli yer tutar hale geldiler. İnsülin şok terapisi, EKT, psikocerrahiyi içeren yeni somatik terapilerin 1930’da ortaya çıkışı psikiyatri hemşireliği için büyük ölçüde önemlidir. Bu terapilerin kabul görmesi, hemşireler, teknik yeterlilik, medikal-cerrahi deneyim, kişiler arası ilişki gibi nitelikleri ile psikiyatrik bakımda aktif bir rol alabildiler.

1930’larda, ekonomik güçlüklerin artmasıyla birlikte, federal hükümetlerin sağlık bakım sistemine ilgisi artmıştır. II. Dünya Savaşı esnasında Amerikan ve İngiliz psikiyatristler askeri düzen içinde çalışarak mental sağlığı bozulmuş askerler için toplumsal destek sistemi tanımladılar. 1946’da U.S. Ulusal Mental Sağlık Hareketi anlaşması imzalandı. 3 yıl sonra, Ulusal Mental Sağlık Enstitüsü mental hastalıkların tedavisini yükseltmek ve nedenlerini araştırmak için kuruldu (NIMH). NIMH sağlık bakım personelinin eğitilmesi için ulusal sermaye de sağladı.

II. Dünya Savaşından sonra psikiyatri hemşireliği özel bir alan haline geldi. Hemşire eğiticiler hemşirelik uygulamaları için bir teorik temel belirleme gereksinimi belirlediler. Bu süreçte 3 teorik model ortaya çıktı: Psikoanalitik teori, kişiler arası ilişkiler teorisi ve toplumsal teori. H. Peplau, kişiler arası ilişkiler teorisini geliştirdi. 1950’nin erken döneminde, klinik uzmanlık alanı olarak psikiyatri hemşireliğinin eğitimi, lisans düzeyine çıkarıldı. 1950’nin sonunda 1960’ın başında psikiyatri hemşireliğinin eğitiminin odağı somatik terapilerden birey ve grup terapilerine doğru değişti.

1950’de mental hastaların yaşamı ve tedavi şeklinde yenilikçi bir değişiklik olarak psikofarmakoloji ortaya çıktı.  Yeni medikasyon yöntemi, fiziksek kısıtlama kullanımı olmaksızın agresyon. Ajitasyon ve anksiyete gibi semptomların kontrol edilebilmesi olanağını sağladı. Bu semptomların azalmasıyla  psikoterapötik ilaç kullanan hastalar hemşirelik girişimlerine ve kendi tedavilerine daha aktif katılmaya başladılar. Hemşirenin birinci rolünün ilaç verme ve monitörizasyon olmasına rağmen psikiyatri hemşirelerinin detaylı psikofarmakoloji öğrenmelerini gerektirdi.

1953’de Maxwell Jones, yeni bir terapötik metot tanımladı, bu metot psikiyatri hemşireliğini multidisipliner ekibin içinde önemli rolleri ve yeri olan bir grup olarak tanımlıyordu. Maxwell’in metodu, hasta terapide ne öğrenirse öğrensin tedavi ortamında onu desteklemek ve güçlendirmek için kullanıldı. Bir zamanlar hasta pasif konumda düşünülürdü, bu metotla hasta bakıma aktif olarak katılıyor ve ekibin aktif bir üyesi oluyordu.  Dr. Gregg, 1954’de yayımladığı hemşirelik makalesinde psikiyatri hemşiresinin rolünün, hastanın yaşamını daha olgun bir düzeye çıkarabilmesi için yeni ve farklı davranış şekilleri geliştirebilmesine fırsat sağlayan bir çevre oluşturmasına yardım etmektir demiştir. Bu aynı zamanda çevre terapisini içeren çoklu tedavi yaklaşımının esası haline geldi ve yaygınlaştı. Psikiyatri hastaneleri mental hastalar için klasik depolardan çok, psikososyal ve biyolojik bakım ortamları haline geldi.

Bakımın sunuluşu 1960’da daha da çok değişti. Mental Sağlık Hareketi Birliği 1960’da kuruldu, U.S.deki toplum temelli mental sağlık merkezleri çlışanları ve tedavisi için parasal destek sağlandı.  Bu birlik merkezi tüm insanların yaşadığı coğrafik çevre-ki bu çevre havza olarak isimlendirildi- içinde tüm hizmetler sunuldu. Ulusal yasalar ulusal mental sağlık programlarının 24. saat acil bakım, kısa süreli yatışlarda hasta bakımı, kısmi hospitalizasyon (gece ve gündüz tedavi merkezleri), ayaktan hasta takibi, evde bakım, toplumsal bilinçlendirme ve eğitimi içermesi gerektiğini belirlediler.

  Toplumsal Mental Sağlık Hareketi psikiyatrik tedavinin odağını yatan hasta bakımından ayaktan tedaviye ve bir çok kronik mental hastanın enstitülerden çıkarak toplum içinde yaşamalarına doğru değiştirdi. Onların tedavisi ve tedaviyi takiben bakımı toplum temelli sağlık merkezleri ile sağlandı. Bunun amacı hastayı kısıtlayıcı çevreden uzaklaştırmak, hastanın topluma geri dönüşüyle ilgili problemlere neden olan uygulamaları azaltmak, hastanın gereksinimlerini karşılamak için mental sağlık sisteminin yeterliliklerini ve parasal desteğini artırmaktı. Ancak değişen politikalar ve tutarsız kararlar problemleri daha fazla kötüleştiriyordu.

Toplumsal Mental Sağlık Hareketinin bir bölümü psikiyatri-mental sağlık hemşiresinin bir rolünün artık yatan hastanın geleneksel terapisiyle sınırlandırılamayacağıydı, koruyuculuk, eğitim, toplumu tanılama, tanı koyma, girişimler ve değerlendirmeye doğru genişledi.Ayaktan hasta bakımı ile  psikiyatri-mental sağlık hemşireleri, mental hastalıktan iyileşmede ve hastanın gelişmesinde sosyokültürel faktörlerin de rol oynayabileceğinin farkında/bilncinde olma ihtiyacı duydular.

1960 yılı boyunca, psikiyatri hemşireleri grubu, hastaneye yatmamış hastaların ve onların ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak için ileri düzeyde hazırlanmış uygulayıcılar olmalıydılar. Bu klinik uzmanlık rolünün 6 bileşeni vardı: eğitim, terapist, konsültan, uygulayıcı, araştırıcı ve değişim ajanı. Bu hemşireler hastalarının öğrenmeleri için gerekli pratik ve teorik temelli terapistler olarak geliştiler (Wilson, 1988). Bunun yanı sıra iki  profesyonel psikiyatri hemşireliği dergisi (Psikiyatrik Bakım Perspektifi ve Psikiyatri Hemşireliği Mental Sağlık Hizmetleri Dergisi) ilk olarak 1960’da yayımlandı, uzman psikiyatri hemşireliği uygulamalarının meslektaşlar arasında değişimi ve paylaşımı süreci de başladı. Bu dergiler, uzman psikiyatri hemşirelerinin genel hastane ünitelerinde oraya özel bilgi ve becerileri uygulayabileceklerini, erken bulguları tanıyabileceklerinibelirterek psikiyatrik konsültasyon- liyezon hemşireliğinin temelini ortaya çıkardı.

1970 ve 1980’li yıllarda psikiyatrik hastalıkların anlaşılması ve tedavisinde, özellikle biyolojik psikiyatride, davranış, duygulanım, mood, kişiler arası ilişkilerdeilginç gelişimler oldu, psikoaktif ilaçların terapötik etkileriyle ilgili gelişmeler ve çalışmalar yapıldı. Psikobiyolojik araştırmalar beyin çalışmalarının tüm yönleriyle anlaşılmasına fırsat verdi.

1970’li yıllarda psikiyatri hemşireliğinin profesyonel olarak büyümesinde çok önemli değişimler oldu. Amerikan Hemşireler Birliği (ANA) Yetişkin Psikiyatri Mental Sağlık Hemşireliği standartlarını yayımladı. ANA ilk genel psikiyatri- mental sağlık hemşireliği ve özel psikiyatri klinik hemşireliği sertifikalarını verdi. Diğer dergi, Issues'in Mental Health Nursing ( mental sağlık hemşireliğinde konular)’i 1979’da yayımladı.

1980’de Mental Sağlık Sistemi Hareketi Kongresi yapıldı, mental sağlık bakımında federal hükümetlerin ihtiyaçları görüşüldü. Bu hareket genç, yaşlı, yetişkin, azınlık, kronik mental hastalarla ilgili özel psikiyatrik durumları tanımladı. Bununla birlikte bütçe sıkıntısı nedeniyle bu  hareket büyük ölçüde önemsenmedi. 1985’de ANA Çocuk ve adölasan psikiyatri standartlarını ve mental sağlık hemşireliği standartlarını, 1987’de ise Psikiyatri Hemşireliği Dergisini yayımladı. Araştırmalar mental sağlık, mental hastalık ve insan davranışlarının anlaşılmasını arttırmasına rağmen, birçok problem araştırılmamış ve açıklanmamıştı. Araştırmacılar ve klinisyenler sürekli tedavinin olarak aile sistemleri, kognitif, psikodinamik ve psikoanalitik modellerine kuvvetli olarak bağlı olan psikiyatri toplumuna kabul edilmiş olan psikobiyoloji ile işbirliği içinde çalışma ihtiyacındadırlar. Bunun yanısıra bir çok klinisyen psikobiyolojik modelin bakımın entegre bir model içinde sentez edilmiş olmasına inanır.

 

Ülkemizde Üniversitelere bağlı Hemşirelik Yüksek Okullarında lisans ve lisans üstü eğitim ve branşlaşma 1960’lı yıllardan beri var olmakla beraber, Nisan 2007’de kabul edilen “Hemşirelik Kanunu” ile bu durum yasalaşmıştır. 

 

 

EĞİTİM

 

Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği alanında yüksek lisans eğitimini tamamlamış olmalıdır.  

Eğitim ve deneyim bir psikiyatri hemşiresinin uygulamalarında genel ya da uzman olarak rollerini belirler. Genel psikiyatri hemşiresi temel hemşirelik hazırlığını, özel olarak lisans derecesini almış, bilgi deneyim ve kaliteli bakımın mesleki standartlarını karşılayan hemşiredir. Bu hemşire hasta hemşire ilişkisi ile direkt ve endirekt bakımın sunulmasıyla hastane ortamlarında hastanın bakımının çoğunu sağlar. Bununla birlikte genel psikiyatri hemşiresi psikoterapi yapmaya hazır değildir. Uzman psikiyatri klinik hemşiresi mastır programını tamamlamış ve klinik deneyimleri süpervize edilmiş olan hemşiredir. Uzman psikiyatri hemşiresi, uygulamalarında derin bilgi birikimine, yeterliliğe ve beceriye sahiptir. Aynı zamanda profesyonel hemşirelik organizasyonu tarafından sertifikalandırılmış da olabilir. Bu uzman aynı zamanda toplum sağlığı merkezlerinde ve öncelikli bakımda bireysel, ailesel ve grup psikoterapilerini hastalarda ve ayaktan tedavi görenlerde yürütebilir. Uzman aynı zamanda öğretme, konsülte etme ve yönetmeyi içeren endirekt hizmetleri sağlayabilir, genel hastane ortamlarında ise bu hizmetleri psikiyatrik liyezon hemşiresi sağlar.

  Sertifikasyon; Psikiyatri hemşireleri mesleki organizasyonlar tarafından sertifikalandırılabilirler. ANA tarafından verilen sertifikasyon yazılı bir testi içeren formal olarak yeniden gözden geçirilmeyi gerektirir. Sertifikasyon genel ve uzman olarak klinik uygulamaları kredilendirmeyi sağlar. Ülkemizde psikiyatri hemşireliği alanında sertifika çalışmaları başlamıştır.

  Uygulama Alanları; Bir sağlık bakım organizasyonunun tedavi hakkındaki ruh sağlığı ve hastalıkları felsefesini ve yaklaşımlarını, hemşirelerin ve hastaların beklentileri biçimler. Yönetimsel politikalar psikiyatri hemşirelerinin hizmetlerinin tümünün kullanımını ya teşvik edecektir ya da sınırlayacaktır.

  Kişisel Öncelikler:  Bir değişim ajanı olma rolü için isteklilik, kişisel güçlerin ve zayıflıkların bilinmesi ve mesleki yeterlilik gerçeği, psikiyatri hemşiresinin uygulama seviyelerini etkileyecektir.

 

ROLLERİ

 

 Ülkemizde  psikiyatri hemşiresinin rolleri, görev, yetki ve sorumlulukları henüz oluşturulmaktadır.

 

Psikiyatri hemşiresinin rolleri olarak yönetici, konsültan, hizmet içi eğitim, klinik uygulayıcı, araştırıcı, program değerlendirici, birincil bakım sağlayıcı, hasta ve acil sağlık bakım sisteminin diğer üyeleri arasında liyezon rolleri kabul edilebilir.

 

 

İŞLEVLERİ

 

1- Birey, aile ve gruplara yönelik, ruh sağlığı servislerinde veya toplum içinde ruhsal bakım, danışmanlık, tedavi ve terapi programları yürütür.

2-  Birey, aile ve toplumun ruh sağlığını koruma, geliştirme ve hastalık hallerinde iyileşme sürecini hızlandırıcı bakımla ilgili kaliteyi artırıcı girişimleri destekler ve katkıda bulunur.

3-  Ruh sağlığı ve hastalıklarıyla ilgili araştırmalar, projeler yürütür.

4-  Toplumda ruh sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken yoksul, kadın, ergen, çocuk, yaşlı, evsiz vb. riskli gruplara yönelik bireysel ve grup çalışmaları, ruhsal yönden destekleyici programlar oluşturur.

5-  Tedavi hizmetlerinde, ayaktan veya yatan hastalarda, hasta yakınlarında, bakımı yürüten hemşirelerde görülen depresyon, motivasyon kaybı, tükenmişlik vb. gibi durumlara yönelik destekleyici, ruhsal bakım sağlayıcı programlar ve psiko-eğitimler yürütür.

6-   Koruyucu ruh sağlığına yönelik eğitim hizmetleri için, ilk ve orta dereceli okullarda, çeşitli sivil toplum örgütlerinde,  basın ve medya aracılığıyla toplumun bilgilenmesinde rol alır.

7-   Geleceğe yönelik olarak, çağdaş yeni bilgilerin, ülke koşullarına uygun olacak şekilde eğitim ve hizmet alanına aktarılmasına, uyarlanmasına katkı sağlar.

8-   Ruh sağlığı danışmanlığı,  psiko-eğitim programları, afetler ve travma programları, şiddet ve istismar durumları, krize müdahale programları, evde bakım danışmanlığı eğitim hizmetleri, yapar.

9-   Acil psikiyatri hemşireliği, adli psikiyatri hemşireliği, alkol-madde bağımlılığı hemşireliği, geropsikiyatri hemşireliği, konsültasyon-liyezon psikiyatrisi hemşireliği, psikiyatrik rehabilitasyon hemşireliği, toplum ruh sağlığı hemşireliği, çocuk ve ergen sağlığı hemşireliği gibi özelleşmiş alanların gereklerini yerine getirerek bu alanlarda çalışır ve uzmanlaşmayı sağlamak üzere meslektaşlarının eğitimine katkı sağlar.

10-  Bireysel ve grup psikoterapileri -özel bir eğitim alarak- yapar. Psikoterapi alanında almış olduğu eğitimi ruh sağlığı hemşireliği ilkelerine paralel olacak şekilde aşağıdaki gibi uygular:

 

a)  Hasta/danışan, hasta yakını ve hekim ile işbirliği içinde psikoterapi/danışmanlık için uygun görülen hastanın/danışanın devam biçimine, sürecine ve uygulanacak yaklaşıma karar verir.

b)   Hastanın/danışanın servise/üniteye kabulünden sonra, hastaya/danışana uygulanacak psikoterapi veya özel uygulama yöntemini, süreci ve kurallarını tanıtır, hastanın/danışanın sorularını cevaplandırır, hastanın/danışanın beklentilerini değerlendirir ve uyumunu sağlar.

c)   Hastanın/danışanın değişim gereksinimi olduğu alanları ve sorunlarını belirler, hasta/danışanla tedavi hedeflerini belirler.

d)  Tedavi ekibi ile iş birliği içerisinde psikoterapi oturumlarının    programını yapar.

e)    Psikoterapi oturumlarına ilişkin kayıt tutar.

f)  Oturumların verimliliği ve hastanın/danışanın değişim motivasyonunu değerlendirerek psikoterapi süreci hakkında tedavi ekibini bilgilendirir.

g)  Psikoterapi hizmeti verirken güvenlik, etkililik ve psikoterapi maliyeti gibi faktörleri dikkate alır.

h)  Psikoterapi alanında yeni bilgi ve teknolojileri takip eder. Kişisel ve mesleki gelişimi için ulusal/ uluslararası kongre, sempozyum, çalıştay vb. organizasyonlara katılır.

i)   Çalışmalarına ilişkin araştırmalar yapar, yapılan araştırmalara katkıda bulunur, bunları bilimsel toplantı ve yayınlarda meslektaşları ile paylaşır.

j)   Gerektiğinde, yeni yetişen psikoterapi hemşiresine ve öğrenci hemşirelere danışmanlık yapar, eğitim ve deneyimlerine katkıda bulunur.

 

 

ÇALIŞMA ALANLARI:

 

Psikiyatri Klinikleri, Ruh Sağlığı Hizmetlerinin Yürütüldüğü Servisler, Poliklinikler, Okul, İşyeri, İlgili Vakıflar, Bakım Evleri, Evde Bakım Hizmetleri, Ayaktan Tedavi Üniteleri, Toplum Sağlığı Hizmetleri, Krize Müdahale, hapishaneler, Acil Girişim Üniteleri, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları/Psikoterapi ve Danışmanlık Merkezleri ve benzeri ruh sağlığı hizmeti gereken alanlardır.